حقوق بین الملل پزشکی

این روزها جهان ما بیش از هر زمان دیگری با چالش‌هایی در حوزه­ حکمرانی سلامت و چارچوب‌های حقوقی بین‌المللی روبه‌روست؛ از همه‌گیری‌های نوظهور و امنیت زیستی و فناوری‌های ژنتیکی پیشرفته گرفته تا گردشگری سلامت و حقوق بیماران در مخاصمات مسلحانه. در چنین بستری، دسترسی به منابعی معتبری که پیچیدگی‌های «حقوق بین‌الملل پزشکی» را در قالبی نظام‌مند ارائه کنند، برای حقوقدانان، سیاست­گذاران، ارائه‌دهندگان خدمات سلامت و دانشجویان این حوزه نه تنها مزیت، که ضرورتی انکارناپذیر است.

‌‌‌ کتاب حاضر با عنوان حقوق بین‌الملل پزشکی (ویراست دوم) تألیف محمد نسیم و سامن نسیم، که ترجمه­ فارسی آن پیش روی شماست، یکی از این منابع پایه است که به حق می­توان آن را کتابی مرجع در زمینه­ حقوق بین‌الملل پزشکی نامید. این مجموعه تحت مدیریت ویراستاران برجسته‌ای چون راجر بلنپین و فرانک هندریکس تهیه شده و جایگاهی ممتاز در ادبیات آکادمیک جهان دارد.

‌ در فضای علمی و آموزشی ایران، با وجود رشدی که در سال­های اخیر در ایجاد رشته‌-گرایش­های میان‌رشته‌ای مانند حقوق پزشکی شاهد آن بوده­ایم، کماکان خلاء محسوسی در منابع پایه­ آموزشی و دانشگاهی به زبان فارسی احساس می‌شود. ترجمه­ این کتاب پاسخی ضروری به کمبود منابع منسجم و به‌روز در این زمینه است. این اثر پژوهشی از این حیث برای ترجمه انتخاب گردید که تمامی زوایای حقوق بین‌الملل پزشکی را نه به صورت پراکنده، که در چارچوبی به هم پیوسته بررسی نموده است. همان‌گونه که از فهرست غنی و گسترده کتاب نیز هویداست، نویسندگان با عبور از نگاهی تک‌بعدی، شبکه­ی درهم‌تنیده‌ای از موضوعات را از تاریخچه و نقش نهادها تا مسائل اخلاقی، تحقیقات پزشکی، حقوق بیمار و پزشک، زیست‌فناوری، مخاصمات مسلحانه، گردشگری سلامت، پیوند اعضا، چالش‌های پایان دادن به حیات (اتانازی) و حتی حل‌وفصل اختلافات تحلیل کرده‌اند. این گستره­ی کم­نظیر نشان می‌دهد که حقوق پزشکی را نباید محدود به موضوعات حوزه­ «مسئولیت حرفه‌ای» دانست، بلکه افزون بر آن باید آن را شاخه‌ای پویا از حقوق دانست که با حقوق بین­الملل، حقوق خصوصی، حقوق عمومی، حقوق سلامت، حقوق بشر و بشردوستانه، حقوق تجارت بین‌الملل، حقوق مالکیت فکری و اخلاق زیستی گره خورده و مستقیم بر زندگی، سلامت و کرامت انسان در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد. ترجمه­ حاضر با هدف فراهم آوردن سنگ بنای اولیه برای توسعه این رشته در فضای علمی فارسی و تأمین منبعی آموزشی برای دانشجویان و متخصصان رشته‌های حقوق بین­الملل، حقوق پزشکی، حقوق خصوصی، حقوق سلامت عمومی، حقوق بشر، بهداشت عمومی و نیز فعالان عرصه‌های قانون­گذاری و سیاست‌گذاری حوزه­ سلامت انجام شده است.

‌مترجمان این اثر تمام سعی خود را به کار بسته­اند تا ضمن حفظ اصالت و دقت علمی، ترجمه­ای روان و قابل فهم ارائه دهند و ‌‌اصطلاحات تخصصی کلیدی را با معادل‌های دقیق و یکدست بیان نمایند. همچنین، هرکجا که نیاز بوده با اضافه کردن پاورقی‌های توضیحی، سعی گردیده مفاهیم ناآشنا برای خواننده­ فارسی‌زبان، در حد بضاعت توضیح داده شود.