دعاوی طاری و شرایط اقامه آن

دعاوى طارى از جمله امور اتّفاقى مهمّى هستند که در بسیارى از دادرسى‌هاى مدنى، حداقّل، با یکى از انواع آن مواجه مى‌گردیم. علاوه بر این، در خصوص دعاوى طارى و شرایط اقامه‌ى آن شدیداً در دکترین حقوقى و رویّه‌ى قضایى اختلاف است، ملاحظه‌ى اجمالى این پژوهش مؤیّد این اختلافات فراوان خواهد بود. از طرفى دیگر، منابع موجود، به استثناى چند مورد خاص، صرفاً واجد مطالب تکرارى در باب معرفّى این دعاوى مى باشد و آنچنان که شایسته است، تا کنون، دکترین حقوقى و رویّه‌ى قضایى مورد تحلیل قرار نگرفته و به چالش جدّى کشیده نشده است. همین مسایل یعنى؛ اهمّیّت بسیار موضوع و اختلافات فراوان و نبود منابع جامع، انگیزه‌ى پژوهش حاضر گردید تا با جمع‌آورى این اختلافات و بررسى تحلیلى آنها، نهایتاً، برخى زوایاى تاریک از شرایط دعاوى طارى روشن گردد.

علاوه بر این، منابع موجود، به لحاظ تطبیقى ناقص به نظر مى‌رسد، بنابراین لازم بوده است که در زمینه‌ى حقوق تطبیقى و جمع‌آورى منابع خارجى تلاش بیشترى صورت گیرد. در همین راستا، قسمت اعظم منابع فوق از کتابخانه‌ى شخصى استاد فرزانه جناب آقاى دکتر شمس و سفرى که به فرانسه داشته‌ام، گرد آورى شده است. در واقع در تحقیق حاضر، تلاش گردیده که با بهره‌گیرى از حقوق تطبیقى که در پایان هر بخش در دو قسمت حقوق فرانسه و لبنان ارایه شده است، به غناى تحقیق افزوده گردد. البتّه بدیهى است، این قسمت از پژوهش به لحاظ تجربه‌ى کم در زمینه‌ى ترجمه و بضاعت کم زبان فرانسه على‌رغم استفاده از نظریّات اهل فن، داراى نقایص فراوانى مى‌باشد، امّا در عین حال، همین ترجمه‌هاى ناقص نیز، که براى نخستین بار در این حجم به عمل آمده، شایان توجّه بوده و در یافتن پاسخ بهتر به پرسش‌هاى تحقیق راهگشا بوده است. به عنوان مثال، در تبیین رابطه ى بین ارتباط، ارتباط کامل و وحدت منشأ و تعیین معیار براى هر یک، با بهره‌گیرى از حقوق تطبیقى، تا حدّى این موضوعات روشن شده و نهایتاً رویکرد حقوق ایران، لبنان و فرانسه به هم، بسیار نزدیک شده است.

لازم به ذکر است، در این کتاب به جهت آثار عملى فراوان تحقیق، توجّه ویژه‌اى به رویّه‌ى قضایى شده است تا اختلافات و نحوه‌ى نگرش دادگاه‌ها نیز روشن و در صورت لزوم مورد نقد قرار گیرد. در مجموع، درپژوهش حاضر تلاش گردیده است، با ارایه‌ى نظریّات مختلف موجود در دکترین حقوقى، رویّه‌ى قضایى و حقوق تطبیقى و نقد و بررسى آنها، پاسخ‌هاى شفّاف، روشن و منطقى به پرسش‌هاى تحقیق، داده شود، که البتّه، حتماً در جاى خود، داراى نقایص و ایرادات فراوانى مى‌باشد که شاید به عنوان نخستین کار پژوهشى جدّى نگارنده، قابل اغماض باشد.

کتاب حاضر، به عنوان رساله ى دکترى حقوق خصوصى در دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتى تهیّه و از آن دفاع شده است به همین جهت، ضرورى است از استاد فرزانه جناب آقاى دکتر شمس که از جهات مختلف نظیر ارایه ى عنوان تحقیق، مساعدت در جمع‌آورى بخشى از منابع تحقیق (خصوصاً حقوق فرانسه) قبول زحمت فرموده‌اند و همواره از نظرات گران سنگ ایشان بهره‌مند بوده‌ام، تشکّر ویژه نمایم و همچنین از اساتید محترم مشاور و داور این رساله و کلیّه‌ى افرادى که در تدوین آن همراهى ام نمودند، کمال تشکر و امتنان را داشته باشم. امید است، این اثر هر چند ناقص که البتّه با امید به روشن شدن زوایایى تاریک از حقوق کشور عزیزمان ایران تدوین شده، موثّر در رفع برخى ابهامات موجود در دعاوى طارى باشد. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.