ظهور فناوری‌های نوین، به‌ویژه بلاکچین و رمزدارایی‌ها در دهه‌ی اخیر، انقلاب و تحولی شگرف در عرصه‌های اقتصاد، حقوق و ساختارهای اجتماعی، پدید آورده است. رمزدارایی‌ها، که روزگاری تنها جرقه‌ای در ذهن پیشگامانی چون ساتوشی ناکاموتو بودند، امروز به رکنی بنیادین در اقتصاد دیجیتال بدل شده‌اند. 

از بیت‌کوین، که به درستی «طلای دیجیتال» لقب گرفته، تا توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT) که مفهوم مالکیت را در دنیای مجازی بازتعریف کرده‌اند، نه تنها دروازه‌هایی به سوی فرصت‌های بی‌مانند برای سرمایه‌گذاری و خلاقیت گشوده‌اند، بلکه چالش‌هایی پیچیده در تنظیم‌گری، مسائل حقوقی و حفظ ثبات مالی به همراه داشته‌اند.

اتحادیه اروپا، با درکی ژرف از این تحولات، در سال ۲۰۲۳ قانون بازار رمزدارایی‌ها (Markets in Crypto-Assets Regulation) یا به اختصار قانون MiCAرا به تصویب رساند؛ چارچوبی جامع که از دسامبر ۲۰۲۴ به‌تدریج اجرایی شده و تعادلی هوشمندانه میان حمایت از نوآوری و صیانت از منافع عمومی برقرار می‌کند ؛ این قانون نه تنها استانداردی برای تنظیم بازارهای رمزدارایی در اروپا ارائه می‌دهد، بلکه الگویی الهام‌بخش برای کشورهای دیگر، از جمله ایران، فراهم می‌آورد تا نظام حقوقی خود را در این حوزه‌ی پویا سامان بخشند.

کتاب حاضر، با عنوان «حقوق رمزدارایی‌ها – جلد اول: مبانی، مفاهیم پایه و مطالعه تطبیقی بندهای مقدماتی قانون بازار رمزدارایی های اتحادیه اروپا (میکا) با مقررات ایران»، با هدف ارائه‌ی دیدگاهی جامع و دقیق به قانون میکا و تطبیق آن با مقررات ایران نگاشته شده است.

 این اثر، به‌عنوان جلد نخست در راستای تبیین حقوق رمزدارایی‌ها در اروپا و ایران، گامی بنیادین در این مسیر برمی‌دارد که با ترجمه‌ای روان و دقیق از ۱۱۹ بند مقدماتی قانون میکا، به تحلیل مفاهیم بنیادین رمزدارایی‌ها، فناوری بلاکچین، و نقش تنظیم‌گری دولت‌ها می‌پردازد و تلاش شده است تا با زبانی ساده اما علمی، موضوعات پیچیده‌ای چون رمزنگاری، بلاکچین‌های متمرکز و غیرمتمرکز و چالش‌های حقوقی و نظارتی به شکلی روشن تشریح شود و افزون بر این، با بررسی تطبیقی مقررات ایران و قانون میکا، خلأهای نظام حقوقی کشور شناسایی و پیشنهادهایی برای بهبود آن ارائه شده است.

ساختار این کتاب از الگوهای متداول کتب حقوقی متمایز است:

در «فصل اول »، به مبانی شکل‌گیری، مفاهیم و دسته‌بندی رمزدارایی‌ها پرداخته شده است ؛ مفاهیمی که فهم دقیق آن‌ها، برای ورود به دنیای حقوق و اقتصاد رمزدارایی‌ها ضروری است.

 در «فصل دوم»، ضمن ارائه‌ی متن انگلیسی ۱۱۹ بند مقدماتی قانون میکا، تحلیل حقوقی، فنی و اقتصادی هر بند به‌صورت نظام‌مند ارائه شده و در پایان هر بند، شباهت‌ها و تفاوت‌های آن با مقررات ایران تبیین شده است.

در جهانی که رمزدارایی‌ها و متاورس مرزهای سنتی اقتصاد و حقوق را درنوردیده‌اند، فهم عمیق چارچوب‌های حقوقی این حوزه نه تنها ضرورتی علمی، بلکه گامی مسئولانه در مسیر مشارکت در این تحولات شگرف است. این کتاب برای حقوق‌دانان، پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان فناوری مالی نگاشته شده، اما امید است که برای هر علاقه‌مند به اقتصاد دیجیتال و آینده‌ی فناوری نیز راهگشا باشد وگامی کوچک اما پرامید در مسیر پویایی حقوق رمزدارایی‌هاست.