در دو دهه اخیر، فناوری‌های دیجیتال تحولات بنیادینی در حوزه‌های اقتصادی، حقوقی و اجتماعی ایجاد کرده‌اند. یکی از نوآوری‌های کلیدی در این حوزه، ظهور قراردادهای هوشمند است که با بهره‌گیری از فناوری بلاکچین و هوش مصنوعی، امکان اجرای خودکار تعهدات و مدیریت توافقات میان طرفین را فراهم می‌آورد. این قراردادها نه تنها سازوکارهای سنتی انعقاد و اجرای قرارداد را دگرگون کرده‌اند، بلکه پرسش‌های اساسی درباره ماهیت حقوقی، ساختار فنی و چالش‌های قانونی آن‌ها، نیز مطرح کرده‌اند.

این کتاب با هدف ارائه یک چارچوب علمی و عملی درباره قراردادهای هوشمند تدوین‌شده است و تلاش دارد ضمن بررسی تاریخچه و سیر تحول فناوری، مفاهیم و ماهیت قراردادهای هوشمند، پلتفرم‌ها و مصادیق آن‌ها و کاربردهای عملی این فناوری‌ها را به خواننده معرفی نماید، در فصل اول، ضمن مروری بر پیشینه تاریخی و تحول فنی-حقوقی قراردادهای هوشمند، مفاهیم کلیدی هوش مصنوعی و پلتفرم‌های مبتنی بر آن به‌تفصیل تشریح می‌شود تا پایه‌ای علمی برای درک ساختار و ملزومات قراردادهای هوشمند فراهم آید. فصل دوم کتاب به بررسی ساختار و ملزومات قراردادهای هوشمند اختصاص یافته است. در این فصل، مفاهیم و اصطلاحات کلیدی، ملزومات فنی شامل امضای دیجیتال، اوراکل‌ها و زبان قرارداد و همچنین ملزومات قانونی و چالش‌های مرتبط با اعتبار حقوقی این قراردادها تشریح شده است. علاوه بر این، اوصاف، مزایا و چالش‌های قراردادهای هوشمند و مراحل اجرایی آن‌ها مورد بحث قرار می‌گیرد.فصل سوم به تطبیق ارکان قراردادهای سنتی با قراردادهای هوشمند پرداخته است. در این بخش، اهلیت طرفین، رکن تراضی، ایجاب و قبول، و امکان اعمال ارکان سنتی قرارداد در محیط دیجیتال مورد تحلیل قرار گرفته و همچنین مسائل مربوط به شخصیت حقوقی سامانه‌های هوشمند و بسترهای اختلال اراده بررسی شده است. تعارض قوانین و امکان‌سنجی حذف نظارت قضایی نیز در این فصل به‌عنوان یکی از چالش‌های بنیادین قراردادهای هوشمند موردتوجه قرارگرفته است. درنهایت، فصل چهارم چشم‌اندازهای آتی عامل‌های هوشمند و هوش مصنوعی را بررسی می‌کند. این فصل به بررسی اراده نیمه خودگردان، تحول عیوب اراده در قراردادهای مبتنی بر هوش مصنوعی، و همچنین موضوع شخصیت حقوقی مستقل برای هوش مصنوعی و کاربرد آن‌ها در نقش قاضی و داور اختصاص‌یافته است. تمرکز اصلی این فصل بر آن است که نشان دهد چگونه فناوری‌های نوین می‌توانند ساختارهای حقوقی سنتی را تکمیل یا چالش‌برانگیز نمایند و چه تدابیری برای مواجهه با مسائل حقوقی و اخلاقی ناشی از آن‌ها لازم است.

کتاب حاضر، با رویکردی تحلیلی-کاربردی، تلاش دارد هم به محققان حقوق فناوری و دانشجویان رشته حقوق و مدیریت فناوری و هم به فعالان صنعت و سیاست‌گذاران، تصویر جامع و کاربردی از قراردادهای هوشمند ارائه دهد. امید است مطالعه این اثر بتواند درک عمیق‌تری از امکانات و محدودیت‌های قراردادهای هوشمند و هوش مصنوعی در حوزه‌های حقوقی و اجرایی فراهم کند و زمینه‌ساز تحقیقات و سیاست‌گذاری‌های آینده در این حوزه نوین گردد.