زمین‌خواری اصطلاحی است که در جامعه و گفتمان‌های اداری رواج یافته است و حتی امروزه علاوه بر واژه مذکور، از واژه‌هایی مانند کوه‌خواری، دریاخواری و... نیز استفاده می‌شود. لیکن در قوانین موضوعه و کتب حقوقی هیچ تعریفی از پدیده زمین‌خواری ارائه نگردیده است. فقدان تعریف روشن باعث گردیده است تا افراد زمین‌خوار از همین ضعف قانون و عدم مشخص‌بودن حدود و ثغور پدیده مذکور، از منفذهای قانونی استفاده نمایند و به‌راحتی در قالب و پوشش قانونی اقدام به تصرف غیرقانونی صدها هکتار از اراضی ملی و دولتی کنند. ویژگی نخست پدیده مذکور را می‌توان از جنبه اقتصادی مورد مطالعه قرارداد و ویژگی دیگر آن را می‌توان از منظر زیست‌محیطی مطرح نمود. از جنبه اقتصادی قطعاً اثرات مخرب آن بر اقتصاد زمین و خصوصاً مسکن و... بر کسی پوشیده نیست و از منظر زیست‌محیطی نیز ازآنجاکه زمین‌های ملی شامل جنگل‌ها، مراتع و اراضی جنگلی می‌شود، فلذا تعرض به این‌گونه زمین‌ها به طور مستقیم اثرات مخربی را متوجه محیط‌زیست می‌نماید. ازاین‌رو می‌توان گفت که تعرض به زمین‌های مذکور و ازبین‌بردن جنگل‌ها و مراتع از مصادیق جرایم زیست‌محیطی محسوب می‌شوند؛ لذا این جرم نه‌تنها تحت عنوان یک جرم اقتصادی در قلمرو دانش حقوق کیفری و جرم‌شناسی قابل‌مطالعه است؛ بلکه مستقیماً با حقوق محیط‌زیست و حقوق منابع طبیعی نیز مرتبط است؛ بنابراین باتوجه‌به دو ویژگی بیان شده می‌توان گفت که مرتکبان این جرم از رهگذر تجاوز به محیط‌زیست و تخریب منابع طبیعی به تحصیل ثروت هنگفت و اختلال در نظام اقتصادی کشور (مفسدفی‌الارض) و در نهایت یک جرم اقتصادی می‌پردازند.

پدیده زمین‌خواری اساساً با  نظام مالکیت زمین مرتبط است و در نظام‌های مبتنی بر مالکیت صرفاً جمعی یا اشتراکی، یا مالکیت صرفاً دولتی یا مالکیت خصوصی، بروز زمین‌خواری اندک است. چرا که زمین یا متعلق به جمیع مردم یا دولت است یا بخش خصوصی است که درهرصورت مالک آن تلاش دارد بهترین حفاظت را از ملک خود به عمل ورد. اما در نظام‌هایی که مبتنی بر مالکیت دوگانه عمومی و خصوصی هستند احتمال بروز زمین‌خواری بیشتر است  و در صورت نقض نظام حمایت از مالکیت زمین، احتمال وقوع تصرف غیرقانونی زمین‌هایی دولتی و عمومی بالا است.

قدمت زمین‌خواری به آغاز پیدایش مفهوم مالکیت و مالکیت خصوصی در طول تاریخ بشر باز می‌گردد. هرچند که درگذشته این مفهوم بیشتر معادل با توسعه‌طلبی و گسترش قلمرو پادشاهان از طریق جنگ و کشورگشایی همراه بوده است، اما پس از پیشرفت‌های اقتصادی بشر و همراه با گسترش شهرنشینی و انقلاب صنعتی نحوه بروز این ناهنجاری‌ها نیز تغییریافته است و امروزه می‌توان از تصرف اراضی ملی و ویلاسازی‌های غیرمجاز، تبدیل مراتع به زمین‌های کشاورزی دیم، تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی و باغی به زمین‌های مسکونی و تخریب جنگل‌ها و سایر منابع طبیعی را مصادیق بارز زمین‌خواری دانست. زمین‌خواران شیوه‌های متنوع و گوناگونی را جهت مقاصد غیرقانونی خود و حصول ثروت‌های بادآورده استفاده می‌کنند، لازم به ذکر است که سودجویان تنها از یک شیوه استفاده نکرده و معمولاً با به‌کارگیری ترکیبی از روش‌های ذیل اقدام به تصرف اراضی و زمین‌خواری می‌کنند که در ادامه به مهم‌ترین این روش‌ها اشاره می‌شود.